مديريت كيفيت و استانداردهاي آن در چند دهه گذشته، كيفيت در توليد يكي از اساسي ترين و مهم ترين موضوعات مطرح در صنايع كشورهاي صنعتي بوده و به تدريج اين عامل مهم به صنعت كشورهاي در حال توسعه نيز وارد شده است.     گرايش به كيفيت، ابتدا به صورت كنترل كيفيت محصول نهايي مطرح و اجرا شد. پس از چندي با توجه به اهميت آن در افزايش فروش و گسترش بازار، شركت هاي توليدي علاوه بر محصول نهايي،‌كنترل كيفيت مواد اوليه و خام مورد استفاده براي توليد را مورد توجه قرار دادند. پس از آن كنترل و فرآيند توليد و آزمايش ها و نمونه برداري در حين توليد نيز بدان افزوده شد. با گذشت زمان راهكارهاي تازه و تازه تر چهره نمود و سرانجام كيفيت، مفهوم جامع تر و عميق تري پيدا كرد به طوري كه امروزه از«مرغوبيت نهايي» به «رضايت خريدار و مشتري» تغيير يافته است.          استانداردهاي بين المللي چيست؟     در عرصه بين المللي، رعايت استانداردهاي كيفي درتوليد و عرضه محصولات از چنان اهميتي برخوردار است كه سازمان جهاني استاندارد (ايزو) را بر آن داشته تا استانداردهاي بين المللي سيستم كيفيت موسوم به استانداردهاي ايزو9000 را تدوين و معرفي كند.     رعايت اين استانداردها چنان اهميتي يافته كه اكثر كشورهاي اروپايي كسب گواهينامه هاي مربوط به آن را از شرايط اوليه در دادوستدهاي خويش اعلام كرده اند و موج به كارگيري اين استانداردها بسياري از كشورهاي جهان را فرا گرفته است.     سازمان جهاني استاندارد در سال1987 استانداردهاي مديريت تضمين كيفيت را با شماره سري9000، براي اولين بار منتشر كرد. همگام با جهاني شدن تجارت و درهم شكستن مرزهاي جغرافيايي در مناسبات اقتصادي و بازرگاني، كاميابي و توسعه پايدار موسسات توليدي و تجاري بيش از پيش به عواملي مانند نوآوري در محصول، كيفيت برتر و قيمت رقابتي وابسته مي شود و اين امر ضرورت هاي جديدي را براي بنگاه هاي اقتصادي ايجاب مي كند. تاكيد و توجه به كيفيت درفرآورده كالا يا خدمات، از جمله اين ضرورت ها است كه استانداردهاي مديريت كيفيت ايزو9000 توجه را از كيفيت فرآورده به كيفيت فرآيندهاي ايجاد فرآورده جلب كرده و بر اين اساس استوار است كه ايجاد و حفظ كيفيت، مسئوليت يك بخش خاص نيست، بلكه مسئوليت مشترك تمامي بخش هاي يك سازمان، به ويژه مديريت آن است. گواهينامه ايزو9000 نيز ضامن وجود سيستم ها وروش هاي اصولي مدون و مستمر در كليه سطوح موثر بر كيفيت در يك شركت و تضمين كننده اعتماد و اطمينان مشتري است.          ايزو چيست؟     سازمان جهاني استاندارد (ايزو) يك سازمان بين المللي تخصصي جهت تدوين استانداردهاي بين المللي است كه در حال حاضر از مجموعه سازمان هاي استاندارد ملي حدود130 كشور جهان تشكيل شده است. ايزو از حدود180 كميته فني تشكيل شده است. هدف ايزو ارتقا و توسعه استاندارد و فعاليت هاي جهاني بين المللي و توسعه همكاري هاي     بين المللي در زمينه هاي اقتصادي، تكنولوژيك، علمي و فرهنگي توام است. نتايج تلاش هاي فني ايزو، تحت عنوان استانداردهاي بين المللي، چاپ و منتشر مي شوند.          استانداردهاي ايزو9000     كميته فني176 سازمان جهاني استاندارد (176 ISO/TC) در سال1979 براي هماهنگي فعاليت هاي بين المللي در زمينه مديريت كيفيت و استانداردهاي تضمين تاسيس شد. زيركميته يك، جهت توافق زبان و اصلاحات مشترك به وجود آمد و در سال1989 استاندارد بين المللي8402 را كه واژه نامه كيفيت مي باشد تحت عنوان واژه نامه سيستم هاي كيفيت تدوين و منتشر كرد.     طي همين دوره، زير كميته شماره دو، براي تدوين استانداردهاي سيستم هاي كيفيت تاسيس شد و نتيجه نهايي آن سري استانداردهاي ايزو9000 بود كه در سال1987 به چاپ رسيد.          خانواده استاندارد كيفيت ايزو9000 چيست؟     استانداردهاي سري ايزو9000 به طور كلي درسه دسته، طبقه بندي مي شوند:     الف- استانداردهاي مربوط به مديريت كيفيت و عناصر سيستم كيفيت (سري ايزو9004)     ب- استانداردهاي مربوط به الگوهاي تضمين كيفيت (ايزو9003،9002،9001)     ج- ساير استانداردهاي راهنما و حمايت كننده (ايزو8402 ، سري ايزو9000 وسري ايزو10000) استاندارد ايزو1-9000 در واقع مديران يك سازمان (توليدي يا خدماتي) را در انتخاب كاربرد استانداردهاي مديريت كيفيت و تضمين كيفيت راهنمايي مي كند، ازجمله اينكه كه مناسب ترين الگوي تضمين كيفيت براي آنان كدام است. استانداردهاي ايزو1-9004 و2-9004 مديران سازمان را ياري مي دهد كه چگونه سيستم مديريت كيفيت را در سازمان خود برقرار كنند.     استانداردهاي ايزو9002،9001 و9003 تحت عنوان الگوهاي تضمين كيفيت، پذيرفته شده اند و صدور گواهينامه براي سيستم هاي كيفيت بر حسب انطباق با يكي از اين استانداردها صورت مي گيرد.          آيا استاندارد هاي ايزو9000 تغيير مي كنند؟     تمامي استانداردهاي ايزو بر اساس پيش نويس هاي مربوط بايستي هرپنج سال يك بار مورد بازنگري قرار گيرند تا مورد تاييد مجدد و يا تغيير قرار گيرند و يا جمع آوري شوند.     كميته فني176 ايزو، بازنگري دو مرحله اي را در سال1990 آغاز كرد كه مرحله اول آن در سال1994 در قالب «ايزو9001 ويرايش1994» به پايان رسيد و مرحله دوم از سال1996 آغاز شده است.     توجه به نيازها و خواسته هاي مشتري از علل مهم اعمال تغييرات در اين استانداردها بوده است. اين امر نتيجه بررسي و تحقيق جهاني است كه كميته فني176 در سال1997 در مورد1120 مشتري و استفاده كننده انجام داده و منجر به نتايج زير شده است:     - استانداردهاي ايزو9000 بايستي سازگاري و همگوني بيشتري با استانداردهاي ايزو14000 داشته باشد.     - استانداردهاي ايزو9000 بايستي ساختار فرآيند گرا داشته باشند.     - استانداردهاي ايزو9000 بايستي امكان حذف الزاماتي را كه ممكن است براي سازمان هايي كاربرد نداشته باشد فراهم آورند.     - استاندارد ايزو9000 بايستي نشان دهنده بهبود مستمر و پيشگيري از بروز عدم مطابقت باشند.     - ويرايش1994 بيشتر به موثر بودن مي پردازد حال آنكه ويرايش جديد لازم است به موثر بودن و كارايي به طور همزمان اهميت دهد.     - ويرايش جديد ايزو9004 لازم است در جهت تحقق اهداف همه طرف هاي ذينفع از قبيل صاحبان سرمايه، مالكان، كاركنان، عرضه كنندگان و حتي جامعه حركت كند.     - استانداردها بايستي به كارگيري آسان، درك راحت و كاربرد زبان و واژگاني واضح را مدنظر قرار دهد.          بازسازي و تثبيت استانداردهاي ايزو9000     خانواده استانداردهاي ايزو9000 در سال2000 شامل چهار استاندارد اوليه زير است:     - ايزو9000:2000 سيستم مديريت كيفيت، مفاهيم و تعاريف (جانشين ايزو8402:1994 و ايزو1:1994-9000 انتخاب و استفاده)     - ايزو9001:2000 سيستم مديريت كيفيت، الزامات (جانشين ايزو9002،9001 و9003)     - ايزو9004:2000 سيستم مديريت كيفيت، راهنما     - ايزو10011 راهنما جهت مميزي سيستم هاي مديريت كيفيت و سيستم هاي مديريت زيست محيطي      به نقل از كتاب كنفرانس مديران كيفيت      □ تعداد خوانندگان اين مطلب: 2227